Từ "lời Rồng" năm Thìn 180 năm trước

Nguyễn Khắc Phê
02:57' CH - Thứ sáu, 02/09/2016

Năm Thìn - năm con rồng, con vật thường gắn với quyền uy của nhà vua, xem lại những trang sử cũ, chợt bắt gặp những dòng ghi lại các "chiếu, dụ" của vua Minh Mạng khi mới lên ngôi, thật đáng "nể". Trong vương triều Nguyễn, vua Minh Mạng được các nhà sử học đánh giá là người có nhiều công lao với đất nước nhất. Chỉ riêng việc ông cho lập Quốc sử quán vào năm Minh Mạng thứ hai (1821) - một cơ quan làm sử chính thức của nhà nước đã để lại nhiều công trình giá trị như "Đại Nam thực lục", "Khâm định Việt sử thông giám cương lục", "Đại Nam nhất thống trí"... đã thấy ông là người có tầm nhìn xa rộng và có lòng tự trọng dân tộc rất cao.

Ngay từ lúc mới lên ngôi (Minh Mạng thứ nhất - 1820), ông đã có Chiếu viết rằng: " Ta nghe nói đường lối mở thì nước trị, lấp lại thì nước loạn... Ta tự thẹn vì mình nhỏ mọn, kính nối nghiệp lớn, những chăm chăm sợ rằng nhận lấy sự phó thác quá nặng nên thường cùng các quan huân cựu đại thần sáng sớm đã mặc áo, trưa muộn mới ăn cơm, sửa sang việc chính trị, nay gặp lúc khí trời trái tiết, dân sự ít vui, chẳng phải tại vì trong chính sự có khuyết điểm hay sao? Có những ân tình của dân chưa biết đến chăng? Người ta muốn thấy hình dáng, tất phải nhờ có gương sáng, vua muốn nghe theo lỗi mình, hẳn phải đợi người bầy tôi nói thẳng.

Vậy chuẩn cho các quan văn võ ở kinh từ tứ phẩm trở lên, ở ngoài các quan thành, doanh, trấn đều nghĩ cố gắng cùng đua nhau thưa lên xem có phải là lỗi ở tại ta... Các người đều nên chỉ bảo thẳng chỗ tra sai trái, không phải kiêng nể, cùng là chính sự thiếu sót, dân tình đau khổ đều cho phong tâu một thể. Ta sẽ thân tự xem chọn sửa cho kỳ được...".

Nhà vua viết những dòng này khi chưa đầy 30 tuổi, cách đây tròn 180 năm, cũng vào năm Giáp Thìn. Có thể coi "lời rồng" này là "tuyên ngôn khởi đầu sự nghiệp cùng vua Minh Mạng. Con người có quyền uy nhất nước chỉ cầu mong biết lỗi của mình!

Đến năm thứ ba (1822), vua Minh Mạng lại có Dụ viết: "... Nếu quan trên cai quản không biết tự mình làm gương lãnh đạo người dưới mà tư tình dung túng, bị người khác vạch ra, hoặc tự ta biết ra, trừ việc chiếu luật xử trị viên ấy, mà viên quan trên của viên ấy cũng bị giao bộ nghị xử... Nếu ta có chút quá ư vui chơi cũng nên nói thẳng sửa chữa mới là vua tôi cùng khuyên can nhau để cho chính trị thông suốt, nhân dân hòa hợp..."

Chỉ qua hai tờ Chiếu và Dụ kể trên, vua Minh Mạng đã tỏ ra thực lòng vì dân vì nước, không chỉ nghiêm khắc với cấp dưới, mà rất nghiêm khắc với chính mình, luôn muốn được cấp dưới chỉ ra điều sai trái. Nhằm chống tệ nạn ô dù, bợ đỡ, nhà vua cũng đã công khai "tuyên ngôn": khi một viên chức sai trái thì không chỉ mình y mà cấp trên của y cũng phải bị nghiêm trị. Trong đời làm vua, Minh Mạng đã nhiều lần chứng tỏ sự nghiêm khắc của mình, kể cả đối với con cháu trong gia đình. Hoàng tử Miên Thẩm (sau này trở thành nhà thơ Tùng Thiện Vương) có lần đã bị phạt chỉ vì tội gây ồn ào trong lúc vua đang đọc sách. Nguyên do Miên Thẩm ưa tổ chức diễn tuồng, vào lúc say sưa trong lớp tuồng sinh động, không để ý nhà vua đang tập trung tư tưởng đọc sách, cho nổi trống chầu lên. Biết chuyện, sáng hôm sau nhà vua liền phê: "Khởi cổ (nghĩa là nổi trống) ở trong thành mà không xin phép, Miên Thẩm phải phạt bổng 2 năm và phải đóng cửa 3 tháng luôn, không được dự triều hạ" (Theo Tôn Thất Bình - "Đời sống trong Tử Cấm Thành")

Có thể nói, với một ông vua như thế, kỷ cương phép nước được củng cố, nền hành chính được xây dựng có quy củ là lẽ đương nhiên.

Tiếc thay, thời nay, các "sếp" ưa nịnh nọt và những kẻ quen "Dạ, thưa anh" vẫn còn nhiều, dù đã bị ông Thợ Rèn "bêu dương" trên mặt báo Nhân Dân từ lâu.

Càng đáng tiếc hơn, chỉ vì các "sếp" thích kẻ nịnh bợ, không nghe lời nói thẳng mà không ít công trình đổ bể, không ít đơn vị suy sụp, gây biết bao thiệt hại cho dân, cho nước.

Năm mới, đọc lại trang sử cũ, càng hiểu thêm trong vốn cổ của dân tộc còn nhiều điều có ích cho cuộc sống hôm nay.

Lăng Minh Mạng
Lăng Minh Mạng
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,